BM Genel Sekreteri Guterres’den İran’daki Protestolar İçin Çağrı

İran’daki Gösterilerin Arka Planı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran’da devam eden protestolarla ilgili olarak İranlı yetkililere önemli bir çağrıda bulundu. Guterres, protestoculara karşı ‘gereksiz ve orantısız güç kullanımından kaçınma’ talebinde bulundu. Bu açıklama, İran’daki toplumsal huzursuzluğun giderek artmasıyla birlikte geldi.

Guterres’in açıklamasında, İran İslam Cumhuriyeti’nde sivil halkın yaşadığı şiddet ve aşırı güç kullanımına dair raporlar, kendisini derinden sarstı. Son günlerdeki olaylar sonucunda hayatını kaybedenlerin sayısının 538’e ulaştığı belirtildi. İranlı yetkililer ise bu rakamlarla ilgili resmi bir açıklama yapmadı.

İfade Özgürlüğü ve Barışçıl Toplanma Hakkı

Guterres, açıklamasında İran halkının şikayetlerini ‘barışçıl bir şekilde ve korkusuzca’ ifade edebilmesi gerektiğini vurguladı. Uluslararası hukuk çerçevesinde, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma haklarına saygı duyulması gerektiği ifade edildi. Bu bağlamda, İran yetkililerine azami itidal göstermeleri ve gereksiz güç kullanımından kaçınmaları çağrısında bulunuldu.

Bunun yanı sıra, iletişim hatlarının yeniden kurulması ve bilgiye erişimin sağlanması da Guterres’in talep ettiği önemli adımlar arasında yer aldı. Bu durum, İran’daki toplumsal hareketlerin daha şeffaf bir şekilde seyretmesine olanak tanıyabilir.

Ekonomik Sorunlar ve Protestoların Nedeni

İran’daki gösterilerin kökenleri, 28 Aralık 2025’te ülkenin yerel para biriminin döviz karşısında değer kaybetmesi ve artan ekonomik sorunlara dayanmaktadır. Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı protestolar, kısa sürede ülkenin birçok kentine yayıldı.

Protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısı, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından düzenli olarak rapor ediliyor. En son 10 Ocak’ta yayımlanan raporda, 37’si emniyet görevlisi ve 4’ü sağlık çalışanı olmak üzere toplamda 116 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

İran’daki bu gösteriler, hem iç siyasi dinamikleri hem de uluslararası ilişkileri etkileyebilecek önemli bir aşamada. Ülkenin ekonomik durumu ve döviz kurları da bu olayların gelişimini doğrudan etkiliyor. Gösterilerin sürekliği, İran’daki siyasi iklimin ne yönde değişeceğine dair ipuçları sunabilir.